Ana içeriğe atla

Kayıtlar

deneme etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

Awunbuk Kavramı ve Yalnızlık Üzerine

Awunbuk Kavramı ve Yalnızlık Üzerine Bugün yalnızlık kavramı üzerine yazmak istiyorum. Geçmiş ve yeni yaşanan bir kaç anı ve bazı kişiler üzerinden konuyu kendi zaviyemden anlatmaya çalışacağım.  İki haftadır yazı yazmıyordum. Bu süre içerisinde pek çok şey oldu. Çalıştığım üniversitede iki haftadır derslere giriyorum. Oğlum kendi üniversitesinde bölümdeki ilk haftasını tamamladı.  Son iki haftadır güzel yurdum yine her zaman bildiğiniz gibi, bu coğrafyanın ahlaki yozlukları tam gaz ve artarak devam ediyor: Talan, nepotizm; fan fin fon işleri... A harfiyle başlayan adalet kavramının A'sı bile bazıları için çoktan çökmüş olduğunu gördüm. Ülkenin milyarlarca dolarının hortumlandığını görüp, neden fakirleştiğimizi, neden sürekli enflasyonun yükünün fakir halka ödetildiğini, neden bizlerin alım gücünün sürekli düştüğünü; halkın vergileri ile halka gitmesi gereken paraların lağım borularıyla nerelere akıtıldığını daha iyi anladım bu bir iki haftada... Neden çalmayı bilm...

Fantezi, Arzu, Tamah ve Kanaat Üzerine

Fantezi, Arzu, Tamah ve Kanaat Hayata Dair Aforizmalar 005 Pazar Yazıları No: 068 Başlıktaki ilk iki kelimenin muhtemelen sizi şaşırttığını ve okuma merakınızı kabarttığını tahmin ediyorum. Ancak konumuz çok daha derin ve bambaşka.  Aslında bu konu başlığı sosyal medyada şu aralar sıkça karşıma çıkan bir film kesiti ile ilgili olduğu için çağrışım yaptı ve arzu, fantezi ve tamah üçlüsü konusunda yazma isteği uyandırdı.  Türkçeye "Ölümle Yaşam Arasında" diye çevrilmiş, orijinal ismi "The Life of David Gale" (David Gale'in Yaşamı) olan yönetmen Alan Parker imzalı 2003 yapımı bu filmdeki Kevin Spacey'nin oynadığı o meşhur üniversite amfisi sahnesi beni çok ama çok derinlerden etkiledi. Filmin konusuna pek girmeden ve şaşırtıcı finali ile ilgili spoiler vermeden, özetle sahne şu: ABD adalet sistemindeki idam cezasına karşı sert söylemleri ile bilinen saygın felsefe profesörü David Gale'in bir üniversite amfisinde - ünlü Fransız psikoanalist Jacqu...

İlişki Kelimesi ve İşteşli Fiiller Üzerine

Hayata Dair Aforizmalar 004 Pazar Yazıları No: 067 İlişki Kelimesi ve İşteşli Fiiller Üzerine Uzun yıllardır dil çalışıyorum. Aslında geçimimi (bir kaç danışmanlık ve eski yöneticilik işleri dışında) büyük oranda dil öğretiminden, çevirmenlikten ve editörlükten (bkz: yok olan meslekler) kazanıyorum bile denebilir. Lisans ve master konularım ise dil eğitimi (ELT - FLE) üzerine oldu.  Özetle; ben dili çok sevdim. Kelimeler beni hep büyüledi ve nedense kelimelerin hep tanrısal bir yönünün olduğunu düşündüm kendimi bildim bileli. Özellikle etimoloji, yani kökenbilim, kelimelerin ve dillerin doğuşu, semantik olarak derinlikleri, sözcüklerin zihnimizde yarattığı çağrışımlar bana çok müstesna ve sadece insana özel hasletler ve çok üst melekeler gibi geldi. Gerçi artık bu bağlamdaki rolümüz ve konumumuz yapay zekanın hayatımıza hızla nüfuz etmesiyle birlikte evrilerek değişiyor:  Aslında teknik olarak yapay zeka içindeki zeka kelimesinden ziyade; bir 'dil modeli' olarak ta...

A Blessing in Disguise

Hayata Dair Aforizmalar 003 Pazar Yazıları No: 066 A Blessing in Disguise Bu İngilizce tabir ile zannederim ilk kez 1987-1988 akademik yılında hazırlık okulunda okurken karşılaştım. O dönemde ODTÜ'de C Grubunda (hiç İngilizce bilmeyenlerin olduğu grup) okutulan ders kitapları dışında (Longman Kernel Serisi); arkadaşlar ile yaşadığımız öğrenci evinde diğer üniversitelerde eğitim alan arkadaşlar ile haricen takip ettiğimiz bir okuma kitabı vardı. Zannederim New Concept English idi serinin adı. Practice and Progress adlı kitapta ilk defa görmüştüm ve o zaman tam olarak anlamamıştım bu ifadeyi. Birebir çevirisi elbette neredeyse hiç bir şey ifade etmemişti: ''kılık değiştirmiş nimet!'' Türkçeye "her şeyde bir hayır vardır" veya daha dini bir terminolojii ile ifade etmek gerekirse; "Hoşunuza gitmeyen bir şeyde sizin için hayır, hoşunuza giden bir şeyde de sizin için şer vardır. Allah bilir siz bilmezsiniz." Kaynağa baktım 2. Sure (Bakara) ...

İğreti Hayatlar

Hayata Dair Aforizmalar 002 İğreti Hayatlar Pazar Yazıları No: 065 Bu önemli günde kendime dair - benim bile tuhaf bulduğum - bir tespitim oldu. Kendime kızdım bir taraftan da; bu geç kalınmış ve öğrenilmiş çaresizlik halet-i ruhiyemi bir an evvel kırmam gerektiğini de teessür ile fark etmiş oldum. Birazdan başlıktaki "iğreti hayat" ne demekmiş anlatacağım.  Bugün 30 Ağustos. Zafer Bayramı.  Milli mücadelenin en yoğun geçtiği topraklarda dünyaya gelmiş muhacir ve fakir bir ailenin vatan evladı olarak, "iğreti hayatlar" ne demektir ve bu iliklerimize kadar nasıl işleyip sirayet etmiş ve tüm sosyo-genetik kodlarımıza kadar nasıl nüfuz etmiştir konusuna dair sosyolojik tespitimi bir AVM'nin Food Court'unda yemek yemeye çalışırken orada bir masaya ilişmeye uğraşırken tesadüfen fark ettim... Aslında içimi acıtan kendime dair bir tespit oldu bu...  İnsanoğlu - son tahlilde - bir tür pişmiş bir yiyecek gibi. Siz isterseniz bu ürüne peynirli gözleme dey...

Seçimlerimiz Üzerine Bir Aforizma

Hayata Dair Aforizmalar 001 Pazar Yazıları No: 064 Seçim  Hayattaki Seçimlerimiz Üzerine Bir Aforizma Uzun süredir yazı yazmıyordum. Biraz sosyal medyaya ara vermek biraz da ciddi bir zaman kaybını telafi edebilmekti amacım. Öte yanda galiba hayatımın en büyük finansal krizinden geçiyor olmamın yarattığı kısmî major defresif ruh halimin etkisi de cabası.  Aslında yazı yazmadığım her hafta bile aklımda bir yazma konusu vardı. Yazmadıkça da içim yanıyordu. Kaybedilmiş ve verimsiz geçirilmiş bir zamana ağıt gibiydi içimde hissettiğim. Aslında kimsenin duymadığı içsel bir çığlık da denebilir bu çözülebilir çaresizliğime.   Bazen yaşadığım mutluluklar üzerine yazmak istedim; oğluma dair güzel şeyler oldu; nazar değmesin dedim ve yazmadım... Bazen de güzel yazılar ve tatlı şiirler yazmak geldi aklıma - güzel cam kalpli biricik sevgiliye yazılmış ama yayınlanması mümkün olmayan detayları nedeniyle... Yazdım ve bir kenara koydum sessizce yazdıklarımı sadece ben v...

Anneye Dair

Anneye Dair Avuç İçlerinde Saklı Bir Dünya: Anneye ve Anlamına Dair ​Bugün takvimler o malum pazarı işaret ediyor. Mayıs ayının ikinci pazarı. Anneler günü. Bu vesileyle önce 80 yaşına girmek üzere olan canım annemin anneler gününü 350 kilometre uzaktan ona sarılarak kutluyorum. Onun için ben hala kucağına yatırıp sevmek istediği o saçları ağarmış ama hala büyümeyen küçük ve biraz da haylaz oğluyum.  Sonra tüm kadınların, kendini anne hissedenlerin, birilerine annelik yapmayı isteyenlerin, anne olmayı bekleyenlerin, anne olmamayı tercih edenlerin ve aramızdan ayrılan annelerimizin anneler gününü kutluyorum. Hakları ödenmez - bunu da bilerek tüm annelerin ellerinden öpüyorum.  Bugün 10 Mayısta sokaklarda çiçekçiler telaşlı, vitrinler süslü, sosyal medya ise muhtemelen neşeli fotoğrafların istilası altında. Ancak "Anne" dediğimiz o devasa kavram, sadece neşeli bir pazar kahvaltısına ya da paketlenmiş bir hediyeye sığmayacak kadar derin; bir yanı ışıl ışıl, diğer yan...

Alimin Ölümünün Ardından Kendimize Nasihatler

Pazar Yazıları No: 061 Alimin Ölümünün Ardından Kendimize Nasihatler Biraz önce salondaki kütüphanemde yer alan kitaplara bakarken hiç Ilber Ortaylı'ya ait kitap almadığımı fark ettim. Felsefe, edebiyat, düz yazı, ders kitapları arasında gezindi gözlerim ama pek tarih kitabım yokmuş onu fark ettim.  Doksanlı yılların ortasında Bilkent Üniversitesi Insani Bilimler ve Edebiyat Fakültesinde çok genç bir hoca olarak çalışırken fakültemize öğretim görevlisi olarak, Amerika'dan (Princeton University) Talat Sait Halman (Türkiye’nin ilk kültür bakanı) gelmişti. Tanışmış ve sohbet etmiştik (o da ayrı bir anekdot). Sonra da dünyaca meşhur tarihçi Halil İnalcık geldi 90larına merdiven dayamıştı o günlerde bile. Aynı binada ve aynı koridorlarda bu isimlerle yanyana çalışmak bile onurdu. Başkent Üniversitesinde iken de Ilber Ortaylı misafir konuşmacı olarak gelmişti. Her zaman ki gibi nüktedan ve ince ince fırça atarak dinleyicilere.  Ankara Mülkiye'de iken İlber Hoca ile ya...

Savaş Tamtamları

Savaş Tamtamları  Pazar Yazıları No: 060 Düne kadar (başka bir milat olan 28 Şubat) Pazar Yazıları bağlamında hayat yoldaşlığı ve yeniden aşk başlıklı bir konuda yazı yazmak vardı kafamda ve anahatları da netleşmiş idi zihnimde. Lakin, peş peşe gelen haberler ile dün saatlerce yorum okudum ve yorumcuları dinledim Türkçe ve İngilizce kanallardan.  En son 6 Şubat depreminde saatlerce ve sonrasında bir kaç gün televizyondan haberleri izleyip hüngür hüngür ağlamıştım, insanoğlunun çaresizliğine, ders almaz aymazlığına ve oradaki kaderin mağdurlarına... Bugün de aynı hisler var kalbimde. O zamandan beri televizyondan haber izlemiyordum. Tamtam kelimesinin ilkel tınısını seviyorum. Bu kelimeyi zannederim ilkokulda küçük bir çocukken H. Rider Haggard'ın Kral Süleyman'ın Hazineleri adlı macera romanında duymuştum ilk kez. Kahraman (sözde arkeolog) Alain Quatermain'in Tevrat'ta bahsi geçen israiloğulları'nın zengin (peygamberi) Süleyman'ın efsanevi Afrika alt...

Zamanın İçinde Hapsolmak

Pazar Yazıları No: 058 Zamanın İçinde Hapsolmak Bu pazar sabahı güne farklı ve güzel başladık. Erken saatlerde yollara düştüğümüz trafiksiz bir Ankara'nın varlığı - yıllar sonra bir kez daha sakin ve huzurlu göründü nedense gözüme... Nazar değmesin 15-20 dakikada istediğimiz yerdeydik.  Uzun zaman sonra 21. yüzyılın ikinci çeyreğinin ilk ayının son pazar gününü bitirdiğimiz bu günde tekrar "Pazar Yazılarına" başlamış oldum bu farklı hissiyat ve vesile ile...  Üniversite sınavına hazırlanan oğlum farklı kütüphanelerde "ders çalışmayı" seviyor. Kendi okulunun kütüphanesi, dershanenin kütüphanesi, ODTÜ Kütüphanesi, İş Bankası Kütüphanesi ve bazen de mecburen evde ders çalışıyor bu yoğun süreçte... Birlikte değişik kütüphaneleri deniyoruz.  Z Nesli olmasına rağmen, logolu karton kutuda içilen süt köpüklü macchiato eşliğinde ciks Starbuckslarda MacBook veya Ipad eşliğinde dışarıdan bakılınca ders çalışıyormuş havası verilen cool "yeni nesil" kaf...

Kasıma Veda Ederken

Kasıma Veda Ederken Pazar Yazıları No: 057 Bugün son baharın son ayı olan Kasım’ın son günü; üstelik de Pazar… 30 Kasım Pazar. Yılın son ayına Aralık ayına - benim de doğduğum aya - giriyoruz. Yani Gregoryan takvimi kullanan bu coğrafyadaki bizler bir yılı daha devirmekteyiz miladi takvim yapraklarından. İngilizlerin dediği gibi: "Time flies". Zaman hızla akmakta...  Sabah erkenden oğlumu dershaneye bıraktım. Ankara'nın bir ucundan diğerine gittim ve geldim. Arabanın üzerine sarı ve kahve tonlarda bir sürü yaprak dökülmüş. Güzel bir görüntü idi soğuk bir Ankara kışı için... Eve dönüp kahvaltı hazırladım kendime. Bir espresso yaptım sonra kendime sert ve az aromalı olanlardan. Masada uzun zamandır benim yapmamı bekleyen yaklaşık 900 parçalı Tehnic serisinden bir Lego var... Dışarıda serin ama güzel bir hava var. Çiçeklerimi dün sulamıştım. Mutluyum galiba. Yeni bir içsel dinginlik yaşıyorum kendi halimde: sükunet ve dinginlik ve huzur sanki birbiriyle karışmış ...

Öğretmenler Gününde Küçük Prens'e Dair

Küçük Prens'e Dair Pazar Yazıları No: 056 Küçük Prens, zannederim beni hayatımda en çok etkileyen üç dört öykü/romandan birisi. Bulduğum her fırsatta tekrar tekrar okuduğum ve her okuduğumda da yeniden kendimi, çocukluğumu ve hayata bakışımı sorgulatan eserlerden birisi. Boyutuna ve resimli bir çocuk kitabı gibi görünmesine rağmen Latince tabir ile tam bir magnum opus.  Bu kitabı zannederim ilk kez otuzlu yaşlarımın ortasında okudum. Tarancı'nın da tam dediği gibi Dante gibi ortasındayız ömrün dediği dönemde. Benim için hayata dair pek çok önemli kararı alma  arefesinde olduğum yaşlarda.  Bazı çok önemli kararlarımı ancak Küçük Prens'i bir kez daha okuduktan sonra almıştım. Bana o dönem bir öğretmen gibi yol göstermiş ve bir ışık tutmuştu. Fark ettiyseniz ismi bile yok küçük prensin? İşin ilginç tarafı da aslında İkinci Dünya Savaşında bir savaş pilotu olan ve savaşta uçağı vurulan ve cesedi hiç bulunamayan ve ölümü de tuhaf biçimde gerçekleşen Antoine de Sain...

Seçme Özgürlüğü

Seçme Özgürlüğü  Pazar Yazıları No: 055 Bu pazar sabahı uzun zamandır uykusuz ve yoğun geçen haftalara inat güzel bir uyku çekerek merhaba dedim... Güzel bir günaydınlaşmanın ardından gece yarısı saat bir gibi gelmiş bir mesaja takıldı gözüm. Eski bir öğrencimden (tahminimce 25 yıl önce lisans öğrencisi iken ders almışlardı benden) gelmiş bir cümle. Kendisi bir felsefeci akademisyen ve alanında oldukça çok yazısı ve kitabı olan bir profesör. Ontoloji alanında yazıları ve kitapları var.  Gönderdiği cümle bilme ve seçme ile ilgili idi. Mutluluk ile ilgili geçen haftaki yazıma atfen gönderilmiş bir cümle idi... Oldukça uzun bir karşılıklı ve doyurucu bir yazışma oldu - uykusuzlukdan muzdarip iki insomniyak okurun entelektüel sohbeti diyelim bu sürece. Teolojiden girip edebiyata; oradan ontolojik sorulardan bilgi felsefesinden dalıp; kuantumda seçme özgürlüğüne; ve bununla ilintili bilinç konusuna girip - maddenin canlı veya cansız olmasının taksonomik olarak mümkünsüz...

Mutluluk Üzerine

Mutluluk Üzerine  Pazar Yazıları No: 054 Bugün tersten gideyim. Ters kavram kullanarak anlatmak bazen konuyu netleştirebiliyor..  İnsanoğlu neden mutsuz sorusu uzun zamandır hele de doyumsuzluk ve tatminsizlik çeken ve hayattan gerçek beklentisini bilmeyenler için sürekli kendini gerçekleştirecek kısır döngüsel bir kehanet gibi karşımıza çıkıp duracak... Bu soruya üç başlık ile cevap bulmak mümkün sanki... Bir Felsefi ve Varoluşsal Deneme  İnsanoğlu tarihin hiçbir döneminde bugünkü kadar çok şeye sahip olmadı; ama belki de hiçbir dönemde bu kadar mutsuz da olmadı. Gökdelenler yükseliyor, ekranlar ışıldıyor, her şey elimizin altında… ama içimizde derin bir boşluk yankılanıyor. Neden? Bu soru hem bireysel hem toplumsal hem de varoluşsal bir arayışın merkezinde duruyor. 1. Bireysel Boşluk: Anlamın Yitimi Modern insanın en temel sıkıntısı, Viktor Frankl’ın deyimiyle, *“anlamsızlık boşluğu”*dur. Geçmiş çağlarda din, doğa ya da topluluk, insana yaşamı için bir yön d...