Zamanın Kanatlarında
Pazar Yazıları No: 039
Zaman ile ilgili o kadar çok deneme yazısı yazdım ki; Aristo'nun zaman algısından, tarihselci Hegel'e, zamanın ruhundan (Zeitgeist), çizgisel ve döngüsel bir kavram olarak zaman felsefine dair içine doğduğumuz bu kavramı anlama çabası içinde oldum. Mütemadiyen üstelik...
Özetle durum şu aslında: "Ne içindeyiz zamanın, ne de dışında..." Ne kaçabiliyoruz ondan, ne de onsuz yaşayabiliyoruz. İngilizlerin dediği gibi durum sadece şu aslında: "Time flies..."
Bugün oğlumla belki de Netflix'in en güzel dizisi olduğunu düşündüğüm ve bu konuda da eskiden yazı yazdığım, Ricky Gervais'in yazdığı mini dizi "After Life"ı izliyorduk. Galiba bu üçüncü veya dördüncü kez izleyişim. Hatta bugün o ölüm sahnesinde yine tutamadım kendimi ve ağladım...
Mezarlıktaki ikonik bank sohbetleri sahnesi sırasında bir cümle takıldı ekrana yaşlı bir çiftin mezarlık sohbeti esnasında. Oğluma durdurup durdurup üç kez okuttum cümleyi... Resimde gördüğünüz cümleyi.
Eşi yillar önce vefat etmiş yaşlı adam (muhtemelen 70li yaşlarda) ölen eski eşinin mezarı başındaki bankta her gün oturan ve sükunet içinde dinlenen nispeten yaşlı hanımefendiye şöyle diyor sohbetin ilerleyen anlarında;
Bunca yıldan sonra hayattan öğrendiğim her şeyi üç kelime ile özetlemem mümkün diyor yaşlı beyefendi: "Life goes on". Çok sevdiğim bir şair olan Robert Frost'tan alınma bir cümle aslında atıf yapılan bu şiir dizesi... Türkçesi de üç kelime: "Hayat devam ediyor..."
Hayatı hatırlattığı için olsa gerek ki, mezarlıklar beni cezbediyor hep. Belki sırf bu yüzden Stoacı filozof Seneca'nın sözünü durum cümlesi olarak taşıyorum yıllardır WhatsApp profilimde: Memento Mori, Memento Vivere... Ölümü hatırla, yaşamayı unutma...
Cesaret edersem bir gün sağ pazuma dövme yapmayı istediğim Latince söz de bu...
Yine belki de sırf bu yüzden bir zamanlar konferans için gittiğim efsanevi şehir Edinburgh'ta kalenin altında yer alan bir mezarlıkta hiç bir şey yapmadan oturmuştum bir bankta şapel'in yani başında kıpırdamadan, üstelik de saatler boyunca...
Evet, zaman akıyor. Hatta uçuyor. Ve biz onun kanatlarındaki birer telek gibiyiz. Uçuyoruz zamanın kanatlarında... Ama hayat devam ediyor zamanın kanatlarında...
Iyi pazarlar..
Nevfel Baytar
6 Temmuz 2025
Pazar - Ankara