Ana içeriğe atla

Homo Dinosaurus Romanticus

Homo Dinosaurus Romanticus


Bilimin ve tıbbın dili Latince... Biyolojide yeni türlere (genera) isim konulurken bilimsel gelenek üzere Latince isimler verilir. Başlık bu yeni insan türü ile ilgili... 


Bölümde öğrenci iken elime 1930larda basılmış eski kalın ciltli artık şömizli olmayan çok eski bir kitap geçmişti. İngilizce'de kelimelerin önek, sonek ve kökleri ile ilgili. 400-500 kelime ve ek yapıları çalışarak birden 5-6 bin kelimeyi öğrenmek mümkün olmuştu çok kısa sürede..  Kelimelerin büyüsüne galiba o zaman kapıldım ben... 


Çevresinde felsefeciler, heykeltraşlar, sanatçılar, müzisyenler, CEOlar benzeri bir grup içinde olan bir arkadaşım ile uzun bir entelektüel sohbet ettik geçenlerde. Yaşımız gereği azalan ve yok olan duygulardan, çocuklarımızın geleceğinden, yapay zekanın olası sosyopolitik yan etkilerinden konuştuk. Küresel savaş tamtamlarının çalındığını bu günlerde uzun ve derin hasbihal ettik yıkıcı geleceğe dair... Ve yok olan bazı türlere de değindik...


"Homo" Latincede insan demek. Sokak ağzındaki bayağı ifadeden çok daha derin bir tabir. Ecce Homo tabiri Hristiyanlıkta çok önemli bir deyimdir ve çarmıha gerilen İsa'ya bir atıftır (bu arada Müslümanlar onun Yahuda İskaryot olduğunu düşünür İsa değil...)


Antropologların tasnif ettiği Homo Sapiens, Homo Erectus gibi Neanderthal kategorilerine ek olarak yeni isimler uydurmuşlar ekonomistler insanı anlatırken: Homo Economicus gibi. (Bkz. Homo Sociologicus)


Ben de bir katkıda bulunmak istedim. Nesli tükenmekte olan romantik ruhlu "orta yaşlı" adamlara. Dinosaurus kelimesi anlaşılıyor zaten... Mine Urgan'ın da "Bir Dinazorun Anılarında" dediği gibi... 


Romanticus'u da ben uydurdum... Bizim türün alt türlerini (subgenera) daha iyi anlatabilmek için. 


Yaşadığımız çağda bilgi üretimi ve kirliliği had safhada. Bilgi hiç olmadığı kadar hızla çoğalırken, aynı zamanda da cehalet artıyor ve gürûhlar halinde sorgulamayan, tefekkür etmeyen ve sadece üst akla itaat eden bir kalabalık çığ gibi yükselerek insanlığı galebe çalmak için geliyor... Maalesef önümüzdeki 30 yıl içinde bunun olumsuz etkilerini dünya acı biçimde yaşayacak ve tecrübe edecek... Trump gibi kalibresi düşük adamlar sonun başlangıcının bariz tetikçisi saray soytarıları... 


Akıl ve gönül işleri romantik olmanın üst katmanında yer alan olmazsa olmaz (sine quo non) kavramlar. Hala aşka inanan, oturup sadece doğayı, gün batımını seyreden, şehrin kakafonik heyhulası içinde apartman boşlukları arasında esen rüzgar esintisi eşliğinde kuş cıvıltılarını dinleyen adamlar hala var...


Bir taraftan dinginlik ve sessizlik içinde kahvesini veya ince belli bardakta az demli çayını yudumlarken, yaşadığı güzel şeyler için şükreden adamlardan hala var... Sayıca epey az kaldı galiba 😉...


Güzel bir yaz olsun... 


Nevfel Baytar

22 Haziran 2025

Ankara 













Bu blogdaki popüler yayınlar

"Aile" Kavramı Üzerine

"Aile" Kavramı Üzerine Yıllar yıllar önce Bilkent Üniversitesi Edebiyat Fakültesine bağlı olarak, (Faculty of Humanities and Letters), bölüm öğrencilerine "Eleştirel Okuma ve Etkili Sunum" dersleri vermekteydim.  Öğrencilere bir konuyu inceler ve irdelerken, "Socratic Questioning" (ard arda sorular sorarak konunun farklı yönlerini derinleşme denebilir bu kavrama...) denen yöntem ile onları verilen konuyu algılamaya ve farklı cihetlerden ve perspektiflerden konunun "olası farklı yönlerine" bakmaya ve "farklılıkların farkında olmalarını kavratmaya" çalışıyorduk kendi çapımızda.  Bu ders daha sonraki akademik, mesleki ve yöneticilik hayatımda çok ama çok işime yaradı. Yazı yazarken de faydasını gördüm. Özetle öğrendiğim şey basitçe şu oldu: "Her konunun farklı yüzleri ve boyutları olabilir; tek bir cihetten konuya bakmak sığlıktır; zira hayat böyle akmaz, empati de yapmak gerekir..." Ülkenin durumunun farkındasınız. C...

Kaybolan Nesil için Ağıt

Pazar Yazıları No: 062 Kaybolan Nesil için Ağıt ​"A Requiem for a Lost Generation" Uzun süredir yazı yazmaktan imtina ediyordum. Aslında her hafta konular hazırdı aklımda. Pek çok güzel konu ve şiirler uçuşuyordu zihnimde. Nedense hep son anda vaz geçip yazmadım haftalarca.  Hatta bir ara 'Eat, Pray and Love' romanında geçen bir cümle vardı Italyan hayat felsefesini yansıtan "dolce far niente" (the sweetness of doing nothing") yani özetle: Hayatın koşturmacasından uzaklaşıp çabasızca zaman geçirmenin keyfini sürme konusu aklımda idi. "Ignorance is bliss" tadında idi vaz geçtim... Hayalim ise: bir sahil kasabasında kumsala bakıp dalgaları izlemek veya bir parkta öylesine oturmak ve boş hayallere dalmak gibi amaçsız işler peşinde koşmaktı ve üstelik niyetim de bunu yeni aldığım Moka Pot'umda yaptığım filtre kahve eşliğinde yapmanın tadından bahsetmek idi internetten İngilizlerin 'picturesque' (tablo gibi) dedikleri Amalfi...

Alimin Ölümünün Ardından Kendimize Nasihatler

Pazar Yazıları No: 061 Alimin Ölümünün Ardından Kendimize Nasihatler Biraz önce salondaki kütüphanemde yer alan kitaplara bakarken hiç Ilber Ortaylı'ya ait kitap almadığımı fark ettim. Felsefe, edebiyat, düz yazı, ders kitapları arasında gezindi gözlerim ama pek tarih kitabım yokmuş onu fark ettim.  Doksanlı yılların ortasında Bilkent Üniversitesi Insani Bilimler ve Edebiyat Fakültesinde çok genç bir hoca olarak çalışırken fakültemize öğretim görevlisi olarak, Amerika'dan (Princeton University) Talat Sait Halman (Türkiye’nin ilk kültür bakanı) gelmişti. Tanışmış ve sohbet etmiştik (o da ayrı bir anekdot). Sonra da dünyaca meşhur tarihçi Halil İnalcık geldi 90larına merdiven dayamıştı o günlerde bile. Aynı binada ve aynı koridorlarda bu isimlerle yanyana çalışmak bile onurdu. Başkent Üniversitesinde iken de Ilber Ortaylı misafir konuşmacı olarak gelmişti. Her zaman ki gibi nüktedan ve ince ince fırça atarak dinleyicilere.  Ankara Mülkiye'de iken İlber Hoca ile ya...